FATİHA

TEFSİR
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيمِ
İyiliği sonsuz, ikramı bol Allah’ın adıyla,


(Fatiha 1/1 TEFSİR)
اَلْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ
Her şeyi güzel yapan yalnız Allah’tır.[1*] O, bütün varlıkların Sahibidir.[2*]

[1*] Üç tip övgü vardır. Birincisi kişiyi kendi katkısı olmayan bir şeyden dolayı övmektir. Boyu uzun, zeki, iyi bir aileye mensup sözleri böyledir. Ona medih denir. İkincisi iyi bir şey yaptığı için övmektir. Güzel yemek yapar, arkadaşlığı iyidir gibi sözler buna girer. Övgünün bu türüne hamd denir. Üçüncüsü, bize yapılan bir iyilikten dolayı övmektir. Bana güzel bir yemek ikram etti demek gibi. Buna da şükür denir. Allah’tan başka hiç kimse, her şeyi güzel yapamaz. Bu yüzden her şeyi güzel yapan yalnız Allah’tır. Bu, “el-hamdu lillah”ın Türkçe karşılığıdır.

[2*] Arapça olan “Rab” kelimesinin en uygun karşılığı “sahip”tir. Evin sahibine rabb’ud-dâr (Müfredât), sermaye sahibine de rabb’ül- mal denir. Yusuf aleyhisselam, kralın gönderdiği köleye şöyle demişti: “Rabbine dön de sor bakalım, ellerini kesen kadınların derdi neymiş? Benim Rabbim onların oyunlarını bilir.” (Yusuf 12/50) Bu âyette rab kelimesinin hem Allah hem de kölenin sahibi olan kral için kullanılması tercihimizin doğru olduğunu gösterir.
 


(Fatiha 1/2 TEFSİR)
الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيمِ
İyiliği sonsuz, ikramı boldur.


(Fatiha 1/3 TEFSİR)
مَالِكِ يَوْمِ الدِّينِ
Hesap verme [*] gününde yetki O’nundur.

[*] Din, deyn=jj5 kökünden adet, durum; ceza, karşılık görme ve itaat anlamlarına gelir(es-Sıhah). Boyun eğme ve karşılık görme anlamları öne çıkar. Dinde boyun eğilen Allah’tır. Onun emirlerine uyulur ve onun vereceği karşılık beklenir. Hesap günü de bu konudaki hesabın görüleceği gündür. Bir çok topluluk, Allah’ı ikinci sıraya koyar ve kendilerine göre yeni kurallar belirler. Bunu yapanlar Allah’ın müşrik saydığı ve asla affetmeyeceği kimselerdir.


(Fatiha 1/4 TEFSİR)
إِيَّاكَ نَعْبُدُ وَإِيَّاكَ نَسْتَعِينُ
(Allahım) Kulluğu yalnız Sana yapar, yardımı yalnız Senden isteriz.


(Fatiha 1/5 TEFSİR)
اهْدِنَا الصِّرَاطَ الْمُسْتَقِيمَ
Bizi doğru yoluna kabul et;


(Fatiha 1/6 TEFSİR)
صِرَاطَ الَّذِينَ أَنْعَمْتَ عَلَيْهِمْ
Mutluluk verdiğin kimselerin yoluna.


(Fatiha 1/7 TEFSİR)
غَيْرِ الْمَغْضُوبِ عَلَيْهِمْ وَلَا الضَّالِّينَ
Gazaba uğramamış ve sapıtmamış olanların yoluna. (Amin) [*]

[*] "Kim Allah’a ve Elçisine boyun eğerse onlar, Allah’ın mutluluk (nimet) verdiği nebiler, doğru kişiler, bilginler ve iyilerle beraber olacaklardır. Onlar ne iyi arkadaştırlar!" (Nisa 4/69)